Kto dziedziczy mieszkanie bez testamentu – kolejność i udziały

Autor: Piotr Sułkowski · Spadek i podział majątku · Czas czytania: 6 min · Aktualizacja treści: 10.10.2026

Rodzic zmarł, testamentu nie ma, a w mieszkaniu zostały wspomnienia i pytanie: do kogo ono teraz należy i w jakich częściach. Odpowiedź daje Kodeks cywilny – kolejność dziedziczenia ustawowego. Do tego dochodzi majątek wspólny małżonków, który zmienia to, co w ogóle wchodzi do spadku. Poniżej: kto dziedziczy, w jakich udziałach, przykłady i pierwsze kroki.

Kiedy dziedziczy się z ustawy

Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa go z chwilą otwarcia spadku (art. 924–925 Kodeksu cywilnego). Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości następuje, gdy zmarły nie powołał spadkobiercy albo żadna z powołanych osób nie chce lub nie może dziedziczyć (art. 926).

Najpierw majątek wspólny

Mieszkanie kupione w trakcie małżeństwa (przy ustawowej wspólności majątkowej) zwykle należy do majątku wspólnego (art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Małżonkowie mają w nim co do zasady równe udziały (art. 43 § 1). Do spadku wchodzi więc udział zmarłego – zwykle połowa. Druga połowa nie jest spadkiem – nadal należy do żyjącego małżonka. Do podziału majątku po ustaniu wspólności stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku (art. 46).

Mieszkanie kupione przed ślubem albo odziedziczone lub otrzymane w darowiźnie przez jednego z małżonków należy do jego majątku osobistego, chyba że spadkodawca albo darczyńca postanowił inaczej (art. 33 pkt 1–2) – wtedy do spadku wchodzi w całości. Jak to sprawdzić i kiedy potrzebna jest zgoda małżonka przy sprzedaży – w poradniku zgoda małżonka na sprzedaż mieszkania.

Kolejność dziedziczenia

Kto zostawił zmarły	Kto dziedziczy	Udziały	Podstawa
dzieci (i małżonka)	dzieci i małżonek	równe części; małżonek co najmniej 1/4; za zmarłe dziecko – jego dzieci	art. 931
bez dzieci, z małżonkiem	małżonek i rodzice; za zmarłego rodzica – rodzeństwo (albo ich dzieci)	małżonek 1/2, każdy rodzic 1/4	art. 932–933 § 1
bez dzieci i bez małżonka	rodzice; za zmarłego rodzica – rodzeństwo (albo ich dzieci)	rodzice po równo	art. 932 § 3–5
tylko małżonek	małżonek – gdy nie ma zstępnych, rodziców, rodzeństwa ani ich zstępnych	całość	art. 933 § 2
nikogo z wymienionych wyżej	dziadkowie, a za zmarłego dziadka – jego dzieci i wnuki	po równo	art. 934
nikogo z wymienionych wyżej	pasierbowie, których oboje rodzice nie żyją	po równo	art. 934¹
nikogo	gmina ostatniego miejsca zamieszkania, a gdy nie da się go ustalić albo było za granicą – Skarb Państwa	całość	art. 935

Gdy jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku, a nie ma rodzeństwa ani jego zstępnych, udział rodzica dziedziczącego razem z małżonkiem wynosi połowę spadku (art. 932 § 6). Dziecko przysposobione dziedziczy po przysposabiającym jak dziecko (art. 936 § 1).

Schemat na podstawie tego poradnika.

Przykłady udziałów

Przykład 1: mieszkanie było w majątku wspólnym. Zmarły zostawił żonę i dwoje dzieci. Żonie zostaje jej połowa z majątku wspólnego. Drugą połowę (spadek) dziedziczą żona i dwoje dzieci po 1/3, czyli po 1/6 mieszkania. Razem żona ma 2/3 mieszkania, każde dziecko 1/6.

Przykład 2: zmarły zostawił żonę i czworo dzieci, mieszkanie było jego majątkiem osobistym. Przy pięciu osobach równy podział dałby po 1/5, ale małżonkowi należy się co najmniej 1/4. Żona dostaje 1/4, a pozostałe 3/4 dzielą dzieci – każde po 3/16.

Przykład 3: zmarły nie miał dzieci, zostawił żonę, matkę i brata; ojciec nie żyje. Żona dostaje 1/2 spadku, matka 1/4, a 1/4 przypadająca ojcu – bratu.

Rodziny w przykładach są wymyślone. Przy innym składzie rodziny udziały policz według tabeli albo zapytaj notariusza.

Kiedy małżonek nie dziedziczy

Małżonek pozostający w separacji nie dziedziczy z ustawy (art. 935¹).
Sąd może wyłączyć małżonka, jeśli zmarły wystąpił o rozwód albo separację z jego winy, a żądanie było uzasadnione. Pozew wnosi inny spadkobierca ustawowy w ciągu 6 miesięcy od dowiedzenia się o otwarciu spadku, najpóźniej rok od otwarcia spadku (art. 940).

Gdy jest testament

Testament zmienia kolejność z tabeli. Może być napisany w całości odręcznie, podpisany i opatrzony datą (art. 949), sporządzony u notariusza (art. 950) albo ustnie wobec urzędnika w obecności dwóch świadków (art. 951). Tylko w testamencie notarialnym można zapisać konkretne mieszkanie konkretnej osobie zapisem windykacyjnym – nabywa je ona z chwilą otwarcia spadku (art. 981¹ § 1). Najbliższym pominiętym w testamencie może przysługiwać zachowek – zob. zachowek a wartość mieszkania. Formy testamentu i różnice między zapisem zwykłym a windykacyjnym – w poradniku testament a zapis windykacyjny mieszkania.

Pierwsze kroki po śmierci właściciela

Przyjąć czy odrzucić spadek. Na oświadczenie masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1). Brak oświadczenia oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2). Oświadczenie składa się przed sądem albo notariuszem (art. 1018 § 3). Gdy w spadku są długi – zob. mieszkanie w spadku z długami.
Potwierdzenie, kto dziedziczy. Postanowienie sądu albo akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza – różnice w poradniku stwierdzenie nabycia spadku czy akt poświadczenia.
Zgłoszenie do urzędu skarbowego. Małżonek, zstępni (dzieci, wnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha są zwolnieni z podatku, jeśli zgłoszą nabycie w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu albo od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy o podatku od spadków i darowizn). Spóźniłeś się? Zob. spóźnione zgłoszenie SD-Z2. Dalsza rodzina płaci podatek według grupy – podatek od spadku dla grup II i III.
Wpis do księgi wieczystej – wpis spadkobiercy do księgi wieczystej.
Co dalej z mieszkaniem. Kilku spadkobierców to współwłaściciele. Mogą sprzedać mieszkanie razem albo podzielić spadek – np. jedno zatrzymuje mieszkanie i spłaca resztę (dział spadku i spłata rodzeństwa). Do chwili działu spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe solidarnie (art. 1034 § 1).

Ile warte jest mieszkanie ze spadku

Udziały to ułamki – do rozmowy o spłacie albo sprzedaży potrzebna jest kwota. Punktem wyjścia może być bezpłatny szacunek na podstawie cen z transakcji w okolicy. Co jeszcze brać pod uwagę przy wartości mieszkania ze spadku – w poradniku mieszkanie ze spadku – wartość.

Porozmawiaj o cenie

Na konsultacji cenowej (30 minut, 199 zł) ekspert zestawi mieszkanie z transakcjami podobnych lokali w okolicy. To rozmowa o danych, nie porada prawna – o udziały i dział spadku pytaj notariusza albo prawnika.

Raport PDF w cenie konsultacji – raport dla adresu (osobno 39 zł) wysyłamy razem z podsumowaniem, gdy dla mieszkania jest co najmniej 30 podobnych sprzedaży.

Pytania i odpowiedzi

Kto dziedziczy mieszkanie po rodzicu, gdy nie ma testamentu?

W pierwszej kolejności dzieci spadkodawcy i jego małżonek, w częściach równych. Część małżonka nie może być mniejsza niż jedna czwarta spadku. Gdy dziecko nie dożyło otwarcia spadku, jego część przypada jego dzieciom.

Ile dziedziczy żona albo mąż, gdy nie ma dzieci?

Małżonek dziedziczy razem z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy i dostaje połowę spadku. Każdy z rodziców dziedziczący razem z małżonkiem dostaje jedną czwartą. Gdy nie ma zstępnych, rodziców, rodzeństwa ani ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi.

Czy całe mieszkanie małżonków wchodzi do spadku?

Gdy mieszkanie należało do majątku wspólnego, udziały małżonków są co do zasady równe. Do spadku wchodzi udział zmarłego, a druga połowa nadal należy do żyjącego małżonka.

Czy rodzeństwo dziedziczy, gdy żyje matka?

Tak, w części. Gdy zmarły nie miał dzieci, dziedziczą małżonek i rodzice. Jeśli jedno z rodziców nie żyje, jego udział przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

Ile mam czasu na przyjęcie albo odrzucenie spadku?

Sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania. Brak oświadczenia w tym terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Stan prawny na: 10 października 2026 r. To informacja ogólna, nie porada prawna. Przepisy się zmieniają – przed decyzją potwierdź szczegóły u notariusza, w urzędzie albo u prawnika. Przed decyzją otwórz aktualne źródła z listy poniżej.